مفاهیم پایه ای ارز دیجیتال

قرارداد هوشمند به زبان ساده

smart contract

فناوری بلاک چین، با حذف واسطه و نهاد مرکزی قدرت، امکانات زیادی پیش پای کاربران خود گذاشته است. یکی از این امکانات، ایجاد قرارداد هوشمند (smart contract) در حوزه‌های مختلف با سرعت، ایمنی و هزینه کمتر نسبت به ابزارهای سنتی است.

فرض کنید که می‌خواهید خانه خود را بفروشید. فروش خانه فرآیندی نسبتاً پیچیده و اندکی نگران‌کننده است و شما را ملزم به کاغذبازی فراوان و دادوستد با شرکت‌ها و افراد مختلفی می‌کند که از صحت و صداقت عملکرد آنها مطمئن نیستید. به همین دلیل، به‌ناچار مجبور هستید به یک مشاور املاک رجوع کنید، فرم‌های متعددی آماده کنید و پس از دردسرها و مذاکرات خسته‌کننده، در نهایت نیز بخش قابل‌توجهی از سود خود را به واسطه معامله بدهید. علاوه بر این، گاهی طرفین معامله با دست‌کاری در اسناد و از طریق تقلب، معامله‌ را به‌شکلی ناعادلانه پیش می‌برند. قرارداد هوشمند راه‌حل مناسبی برای تمام این مشکلات است. با کایاکوینکس همراه شوید تا بیشتر با قراداد هوشمند آشنا شوید.

قرارداد هوشمند چیست؟

قرارداد هوشمند یک کد برنامه‌نویسی است که بر روی بلاک چین پیاده‌سازی می‌شود تا در صورت تحقق شرایط مورد توافق، دستورات خاصی را که برنامه‌نویس به آن‌ داده، اجرا کند. قرارداد هوشمند که یک انقلاب در حوزه تکنولوژی محسوب می‌شود که ما را از اعتماد کردن به دیگران بی‌نیاز می‌کند. این روزها، قرارداد هوشمند در حوزه ارز دیجیتال مورد استفاده قرار می‌گیرد. در حال حاضر، اتریوم محبوب‌ترین پلتفرم برای اجرای قراردادهای هوشمند است.

تاریخچه قرارداد هوشمند

نخستین بار، در سال ۱۹۹۶ قرارداد هوشمند (Smart Contract) توسط نیک زابو (Nick Szabo) متخصص کامپیوتر، حقوق‌دان و رمزنگار مطرح آمریکایی مطرح شد. پس از چندین سال، وی با کار مجدد بر روی این مفهوم، مقالات مختلفی را منتشر کرد. زابو در این مقالات، مفهوم ایجاد قراردادهای قانونی مربوط به فعالیت‌های تجاری از طریق طراحی پروتکل‌های الکترونیکی بین افراد غریبه در اینترنت را شرح داد. با این وجود، تا سال ۲۰۰۹ و ظهور بیت‌کوین، این قراردادها مورد استفاده قرار نگرفتند. در آن سال، با ظهور بیت‌کوین و بلاک چین آن (که سرانجام، محیط مناسبی را برای قراردادهای هوشمند فراهم کرد)، استفاده از قراردادهای هوشمند آغاز شد.

ویژگی‌های قرارداد هوشمند

  • حذف نهاد یا شخص واسطه
  • زمان اجرای فوری و بدون تأخیر
  • پرداخت آنی از کیف پول
  • قابلیت مشاهده عمومی مفاد قرارداد
  • مستندسازی خودکار اطلاعات
  • امنیت بالای اطلاعات
  • تنها نیاز به پرداخت هزینه کارمزد شبکه
  • عدم نیاز به دریافت مجوز 
  • امضای امن توسط کیف پول ارز دیجیتال
  • امکان استفاده از سایر قراردادها

ملزومات یک قرارداد هوشمند

  • موضوع قرارداد و دسترسی: قرارداد هوشمند باید به سرویس‌های تحت قرارداد دسترسی داشته باشد تا به طور خودکار آنها را در فرآیند عرضه یا خرید کنترل کند.
  • شرایط قرارداد: شرایط قرارداد هوشمند باید با برنامه‌نویسی به طور کامل و روشن مشخص شوند.
  • امضاهای دیجیتال: همه شرکت‌کنندگان می‌بایست با امضای قرارداد از طریق کلیدهای خصوصی خود، توافق خود را اعلام کنند.
  • اوراکل (Oracle): اوراکل، اطلاعات خارجی را به قرارداد می‌دهد تا قرارداد این اطلاعات را پردازش کند.
  • پلتفرم انحصاری: قرارداد هوشمند به بلاک‌چینِ یک پلتفرم خاص صادر می‌شود و در میان نودهای پلتفرم مورد نظر توزیع می‌شود.

نحوه کار قرارداد هوشمند

در قراردادها هوشمند، شما باید به مقدار مورد نیاز ارز دیجیتال وارد قرارداد هوشمند کنید و سپس، مجوزهای لازم را در حساب خود دریافت کنید. در ابتدای کار، دارایی ها و شرایط قرارداد کدگذاری می‌شوند و بر روی بلاکِ یک بلاک‌چین قرار داده می‌شوند. این قرارداد چندین بار بین گره‌های پلتفرم توزیع و کپی می‌شود و پس از اجرای آن، قرارداد مطابق با شرایط تعیین‌شده انجام می‌شود. این برنامه همچنین، به طور خودکار اجرای تعهدات را نیز بررسی می‌کند.

مزایای استفاده از قرارداد هوشمند

  • استقلال: قراردادهای هوشمند، نیاز به واسطه را از بین برده و امکان کنترل کامل توافق‌نامه را به افراد امضاکننده توافق‌نامه می‌دهد.
  • امنیت: قراردادهای هوشمند رمزگذاری شده‌اند و بین گره‌ها در شبکه توزیع می‌شوند. این امر تضمین می‌کند که بدون اجازه شما، داده‌ها دستخوش تغییر نشود.
  • صرفه‌جویی در زمان و هزینه ها: اکثر فرآیندها در قرارداد هوشمند به طور خودکار انجام شده و این ویژگی منجر به تسریع انجام امور و صرفه‌جویی در زمان می‌شود. به لطف قراردادهای هوشمند دیگر نیازی به دفترخانه‌های رسمی، مشاوران، نمایندگان املاک و بسیاری از واسطه‌های دیگر نیست و با تمدید قرارداد، بسیاری از هزینه‌های مربوط به خدمات آنها نیز حذف می‌شود.
  • استاندارد‌سازی: با توجه به طیف گسترده‌ای از انواع مختلف قراردادهای هوشمند، شما می‌توانید یکی از این قراردادها را انتخاب کرده و با توجه به نیاز خود آن را تغییر دهید.
  • اعتماد: قراردادهای هوشمند رمزنگاری شده و به طور ایمن در یک دفتر کل عمومی ذخیره می‌شوند. بنابراین، هیچ کس نمی‌تواند اسناد شما را بدزدد و یا گم کند. علاوه بر این، لازم نیست افراد به همدیگر اعتماد کنند، زیرا سیستم قراردادهای هوشمند مشکل «اعتماد» را به راحتی حل کرده ‌است.

معایب و مشکلات قرارداد هوشمند

  • خطای عامل انسانی: از آنجایی که این کدها توسط عوامل انسانی نوشته می‌شوند، در نتیجه، این امکان وجود دارد که نیروی انسانی مرتکب اشتباه شود. اگر قرارداد هوشمند با وجود این اشتباهات در بلاک‌چین ثبت شود، دیگر نمی‌توان آن را تغییر داد.
  • وضعیت حقوقی نامشخص: در حال حاضر، هیچ دولتی متولی تنظیم قراردادهای هوشمند نیست. بنابراین اگر نهادهای دولتی تصمیم بگیرند چارچوبی قانونی برای قراردادهای هوشمند ایجاد کنند، این امر مشکل‌ساز خواهد شد.
  • هزینه‌های اجرا: قراردادهای هوشمند بدون برنامه‌نویسی قابل انجام نیستند. بنابراین، وجود یک برنامه‌نویس باتجربه و پذیرش فناوری بلاک‌چین در ساختار داخلی شرکت برای اجرای یک قرارداد هوشمند ضروری است.

کاربردهای قراردادهای هوشمند

  • مدیریت: قراردادهای هوشمند می‌توانند مثل ربات‌ها فرآیندهای روتین را به شکلی دقیق اجرا کنند. به عنوان مثال می‌توان قراردادی برای پرداخت حقوق به پرسنل یک سازمان بر اساس ساعات کاری و بدون نیاز به اعتماد به حسابدارها تنظیم کرد.
  • انتخابات: نتایج رأی‌گیری انتخابات در بلاک‌چین قرار گرفته و در میان نودهای شبکه توزیع می‌شود. تمام داده‌ها شفاف، رمزنگاری‌شده و ناشناس هستند. این روش از هرگونه دستکاری یا تقلب در انتخابات جلوگیری می‌کند.
  • مراقبت‌های بهداشتی: می‌توان سوابق بهداشتی افراد را با استفاده از یک کلید خصوصی در بلاک‌چین رمزگذاری و ذخیره کرد و تنها به افراد خاصی امکان دسترسی به این اطلاعات را داد. به عنوان مثال، رسیدهای جراحی می‌توانند در بلاکچین ذخیره و به طور خودکار برای ارائه‌دهندگان بیمه ارسال شوند.
  • مالکیت معنوی: یک اثر هنری پس از انتشار در فضای مجازی در خطر نقض قانون کپی رایت قرار داشته و این امر ضرر زیادی را متوجه مالک اثر می‌کند. با استفاده از قراردادهای هوشمند می‌توان برای استفاده از یک اثر هنری، شرایط خاصی مثل پرداخت بها با یک توکن خاص را تعیین کرد.
  • بیمه: با قراردادهای هوشمند می‌توان نیاز به واسطه‌ها را در سیستم‌های سنتی بیمه از بین برد. پرداخت خودکار خسارت، دریافت حق بیمه و تمدید بیمه با قراردادهای هوشمند موضوعی است که شرکت‌های بیمه بر روی آن کار می‌کنند.
  • لجستیک و پشتیبانی: زنجیره تأمین، بخش‌های مختلفی را در بر می‌گیرد. هر بخش باید تأییدیه‌ خود را از بخش قبلی بگیرد تا مفاد قرارداد همکاری‌اش قابل اجرا شود. این رَوند بسیار زمانبر است. اما با اعمال قرارداد هوشمند می‌توان در این زمان صرفه‌ جویی کرد و هر یک از شرکت‌کنندگان نیز می‌توانند پیشرفت کار را مشاهده کرده و کار خود را به موقع انجام دهند.

جمع‌بندی

در این مقاله با ماهیت قرارداد هوشمند، تاریخچه ایجاد آن، ویژگی ها و ملزومات استفاده از آن و همچنین  کاربردها و مزایا و معایب استفاده از آن آشنا شدیم. فناوری قرارداد هوشمند در حال تغییر شکل صنایع و فرآیندهای تجاری سنتی است. این فناوری که ریشه در بلاک چین دارد، می‌تواند به‌صورت خودکار و بدون نیاز به واسطه، بر انجام و اجرای شروط یک توافق‌نامه نظارت داشته باشد. نتیجه چنین فرآیندی کاهش زمان و هزینه ارائه خدمات، بهبود کیفیت و کارایی فرآیندها و کاهش خطرهای احتمالی است. قراردادهای هوشمند موجی جدید از ابداعات و ابتکارات را در تمامی صنایع به راه انداخته‌اند که به‌شکلی روزافزون در حال گسترش و قدرت‌ گرفتن است. شاید زمان آن فرا رسیده که جای بیشتری برای استفاده روزمره از کُدهای دیجیتالی در تمامی امور و تعامل‌های زندگی خود باز کنیم.

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *